Chociaż mecze piłkarskie gromadzą przed telewizorami rekordową widownię, zasady gry w piłkę nożną nie dla każdego są jasne i oczywiste. Wciąż nie wiesz, co to jest spalony, kiedy następuje rzut wolny i jakie pozycje mają piłkarze na boisku? Ten artykuł jest dla Ciebie! Przybliżamy podstawy piłki nożnej w pigułce.
Podstawowe zasady gry w piłkę nożną – to musisz wiedzieć
Piłka nożna to dyscyplina, która łączy pokolenia, zaraża miłością do sportu, wzbudza ogromne emocje i bardzo często napawa dumą. Chociaż uwielbiamy ją oglądać, nie zawsze znamy zasady. Nic dziwnego. Przepisy gry w piłkę nożną to ogromny zbiór reguł i niuansów wydanych często w formie ponad stustronicowej książki. Na szczęście można je streścić w telegraficznym skrócie, by w mig posiąść niezbędną wiedzę, która pozwoli lepiej rozumieć mecze i umiejętnie grać na boisku. Co musisz wiedzieć? Zacznijmy od początku.
Standardowo mecz piłki nożnej trwa 90 minut i jest podzielony na dwie połowy po 45 minut. W młodszych kategoriach wiekowych zgodnie z przepisami trwa on odpowiednio krócej. Przykładowo w kategorii młodzik (zawodnicy w wieku 12-13 lat) mamy dwie połowy po 30 minut. Pomiędzy nimi przepisy przewidują piętnastominutową przerwę. A każda połowa meczu może być przedłużona przez sędziego głównego. Wynika to najczęściej z przerw w grze.
Drużyna piłkarska – ilu zawodników liczy i jakie pełnią funkcję na boisku?
Drużyna piłkarska liczy jedenastu graczy, jednak na boisku może pojawić się w pomniejszonym składzie. Dzieje się tak chociażby, gdy któryś z zawodników otrzyma czerwoną kartkę i musi opuścić pole gry. Dodatkowo każdy piłkarz na boisku ma swoją rolę. Są to kolejno:
- Kapitan – z reguły pełni funkcję mentora drużyny i ponosi odpowiedzialność za swój zespół. Chociaż może nim zostać każdy zawodnik, zwykle jest nim najbardziej zasłużony czy doświadczony gracz. Na boisku kapitan drużyny piłkarskiej nosi opaskę kapitańską, dzięki temu wyróżnia się wśród pozostałych. Do jego obowiązków należy między innymi udział w losowaniu połowy, na której jego zespół rozpocznie grę. Pomaga też w rozwiązywaniu sporów pomiędzy zawodnikami i w rozmowach z sędzią.
- Bramkarz – każda drużyna piłkarska ma jednego zawodnika odpowiedzialnego za obronę bramki. Ten gracz porusza się zwykle w obrębie pola karnego. Jako jedyny na boisku może używać rąk do chwytania piłki i piąstkowania.
- Obrońcy – zawodnicy, którzy na boisku zajmują miejsca przed bramkarzem, najczęściej niedaleko linii pola karnego. Ich zadaniem jest zapobieganie atakom napastników przeciwnej drużyny na bramkę. Wyróżniamy obrońcę środkowego i dwóch obrońców bocznych oraz stoperów – są to gracze grający najbliżej bramkarza.
- Pomocnicy – w piłce nożnej grają mniej więcej po środku pola. W zależności od swojej pozycji mogą pomagać obrońcom (pomocnicy defensywni) lub napastnikom (pomocnicy ofensywni), jednak granice te coraz częściej się zacierają.
- Rozgrywający – w piłce nożnej tę rolę mogą odgrywać zarówno obrońcy, jak i pomocnicy. Jak sama nazwa wskazuje, zawodnicy ci rozgrywają piłkę, wychodzą z inicjatywą działań obronnych lub ataku na bramkę przeciwnika.
- Napastnicy – zawodnicy, którzy grają najbliżej bramki przeciwnej i są odpowiedzialni za zdobywanie goli. To właśnie na tej pozycji grają najsłynniejsi piłkarze świata, jak Robert Lewandowski czy Cristiano Ronaldo.
Warto wiedzieć, że rozmieszczenie piłkarzy na boisku może się zmieniać w zależności od obranej taktyki. O rozkładzie zawodników w polu gry decyduje trener.
Sędzia w piłce nożnej i inne osoby na boisku
Podczas meczu na boisku piłkarskim pojawia się również sędzia. Zgodnie z przepisami gry w piłkę nożną sędzia ma egzekwować obowiązujące zasady, a jego decyzje powinny być oparte na obiektywnej ocenie sytuacji i są ostateczne. To sędzia piłkarski decyduje chociażby o uznaniu bądź nieuznaniu bramki, wznowieniu gry po przerwie czy doliczeniu czasu. W jego pracy wspomagają go asystenci, sędzia techniczny, sędziowie rezerwowi oraz sędziowie video (VAR), którzy mogą rozstrzygnąć sytuację przy pomocy powtórek z nagrań video.
Podstawowe pojęcia: co to jest rzut karny?
Chociaż trudno byłoby zapoznać się ze wszystkimi przepisami gry w piłkę nożną, są pojęcia, które po prostu trzeba znać. Jednym z nich jest zdecydowanie rzut karny. Co to takiego? To podyktowany przez sędziego rzut bezpośredni wykonywany przez zawodnika z odległości 11 metrów od bramki drużyny przeciwnej. Zazwyczaj jest spowodowany faulem lub zagraniem ręką, ale może być także sposobem rozstrzygnięcia spotkania. Gdy po dogrywce nie padnie wynik rozstrzygający, wykonuje się serie rzutów karnych po 5 na każdą drużynę.
Co to jest rzut wolny bezpośredni i pośredni?
A kiedy możemy mówić o bezpośrednim rzucie wolnym? To moment wznowienia gry przez drużynę poszkodowaną w wyniku przewinienia, np. faulu. Rzut wolny w piłce nożnej jest najczęściej efektem niegroźnych sytuacji, ale zwiększa on szanse na zdobycie bramki.
Bezpośredni strzał na bramkę nie może paść z kolei w rzucie wolnym pośrednim. Na czym polega? Na wznowieniu gry przez poszkodowaną drużynę w miejscu przewinienia. Rzut wolny pośredni może być przyznany przez sędziego w różnych sytuacjach, np. gdy bramkarz za długo przetrzymuje piłkę czy gdy zawodnik atakuje piłkę w sposób niezgodny z przepisami gry.
Rzut rożny w piłce nożnej – co to takiego i kiedy występuje?
Rzut rożny to, jak sama nazwa wskazuje, wznowienie gry przez zawodnika drużyny poszkodowanej poprzez wykop z narożnika boiska. W momencie kopnięcia piłki gracze zespołu broniącego bramki znajdują się przepisowo w odległości co najmniej 9,15 m od piłki aż do momentu, gdy zostanie ona prawidłowo wprowadzona do gry. Kiedy jest rzut rożny? W piłce nożnej może zostać przyznany, gdy piłka przekroczy linię końcową boiska, a ostatnio była dotknięta przez zawodnika drużyny broniącej.
Kiedy jest aut w piłce nożnej? Wyjaśniamy
Aut w piłce nożnej to wybicie lub wyjście piłki poza linię boczną boiska. W takiej sytuacji grę wznawia zawodnik drużyny przeciwnej do tej, której gracz ostatni dotknął piłki przed autem. Wznowienie odbywa się poprzez wyrzut piłki rękami zza głowy.
Co to jest spalony w piłce nożnej? Najprościej
Jednym z najtrudniejszych pojęć w piłce nożnej jest spalony. Co to jest? Najprościej: zawodnik drużyny atakującej jest na pozycji spalonej, jeżeli w momencie podania jest bliżej linii bramkowej niż ostatni obrońca drużyny przeciwnej. Prawidłowo gracz w momencie podania piłki blisko bramki przeciwnika powinien mieć przed sobą co najmniej dwóch zawodników drużyny przeciwnej.
Na pozycji spalonej bazuje ryzykowna, ale skuteczna taktyka zwana pułapką ofsajdową. Polega ona na wyjściu formacji obronnej do przodu w momencie, gdy piłka podawana jest do najbardziej wysuniętego w kierunku bramki zawodnika drużyny przeciwnej. Gdy nastąpi spalony, zespołowi przyznaje się rzut wolny.
Co oznacza żółta i czerwona kartka w piłce nożnej?
Nieprzepisowe zachowania piłkarzy na boisku karane są przez sędziego żółtymi i czerwonymi kartkami. Twórcą tego systemu jest angielski sędzia piłkarski Ken Aston. Za co przyznawane są żółte kartki? W piłce nożnej są one formą ostrzeżenia dla zawodnika, który naruszył zasady gry. Sędzia może sięgnąć po żółtą kartkę, gdy gracz dotknie piłki ręką, ciągnie rywala za koszulkę lub ramię, niepotrzebnie dyskutuje z arbitrem czy gra na czas. Jedna żółta kartka stanowi upomnienie dla piłkarza, który gra nieprzepisowo. Dwie żółte kartki skutkują czerwoną kartką i są równoznaczne z wyeliminowaniem zawodnika z gry.
Czerwona kartka w piłce nożnej oznacza przymusowe opuszczenie boiska przez gracza, który dopuścił się przewinienia i brak możliwości dalszej gry. Jest to również kara dla drużyny, która w takiej sytuacji gra w osłabionym składzie. Za co przyznawana jest czerwona kartka w piłce nożnej? Głównie za:
- Niesportowe zachowania,
- Brutalny faul,
- Fal na zawodniku, który znalazł się w pozycji sam na sam z bramkarzem,
- Obraźliwe gesty czy wulgarne dyskusje z arbitrem,
- Próbę uderzenia przeciwnika.
Czerwoną kartką może zostać ukarany również bramkarz, np. za fal lub zagranie ręką poza własnym polem karnym.
Zasady gry w piłkę nożną – podsumowanie
Zasady gry w piłkę nożną powinni znać nie tylko amatorzy gry, ale też kibice! Znajomość podstawowych pojęć jak spalony, karny czy przyczyny przyznawania rzutów wolnych pozwolą lepiej rozumieć mecze i oglądać je z jeszcze większą dawką emocji!
